×
خانه » دسته‌بندی نشده » مراقبت از زعفران و پیاز زعفران
14 اسفند 1398

مراقبت از زعفران و پیاز زعفران

زعفران گلخانه ای

میانگین کنونی عملکرد زعفران خراسان، سه و نیم کیلوگرم در هکتار است و در نتیجه تولید محصول گران تمام میشود و به همین دلیل می بینیم که امروز زعفران در بازار بین شش و نیم تا هفت میلیون تومان فروخته می شود، این درحالیست که با راهکارهای جدید از جمله سیستم هواکشت زعفران، عملکرد در هر هکتار به بیش از ۲۰ کیلوگرم می رسد و در نتیجه تولید زعفران ارزان و با زعفران آینده چین و افغانستان رقابت پذیر می شود.

با توجه به اینکه تجار ما در همه جای بازار جهانی رسوخ کرده اند و برندهای آنها شناخته شده است، اگر بتوانیم زعفرانی هم قیمت با چین و افغانستان ارائه دهیم، شکست نمی خوریم اما اگر محصول ما گران باشد، خریدار به زعفران ارزان تر توجه می کند و آن را خریداری می کند.

ما باید زعفران را رقابت پذیر کنیم و اینکار با افزایش راندمان و عملکرد در کشاورزی محقق می شود، برای این موضوع راه حل ارائه شده و در مجلس تصویب شده و تنها باید بودجه آن به سازمان جهاد کشاورزی برسد تا در روستاها هزینه کند و با برگزاری کلاس های متعدد و ایجاد مزارع نمونه، کشاورزان را با نحوه رسیدن به عملکردهای بالا آشنا کند.

با توجه به خشکسالی هایی که در پیش داریم، قنات ها و رودخانه ها رو به خشک شدن هستند و چاهها به سنگ بستر می رسند، ما در آینده آب کافی در روستاهای خراسان رضوی و جنوبی نخواهیم داشت و احتمال کنار گذاشتن کشت محصولاتی همچون چغندر و پنبه و حتی گندم توسط کشاورزان وجود دارد و تمایل آنها به تولید زعفران افزایش می یابد. زعفران آخرین پناهگاه روستاییان و آخرین سنگر استقرار روستاییان خراسان های رضوی و جنوبی است و باید آن را حفظ کنیم.

امروز ۱۸۰ هزار کشاورز در خراسان های رضوی و جنوبی به کشت زعفران اشتغال دارند که با اعضای خانواده شان جمعیتی ۸۰۰ هزار نفری را تشکیل می دهند و اگر نتوانند زعفران بکارند، بیکار می شوند و به مهاجرت و حاشیه نشینی روی می آورند و این فاجعه ای ملی به دنبال خواهد داشت. توسعه کشت زعفران با استفاده از سیستم های نوین کشت قطعا باعث افزایش راندمان تولید خواهد شد.

پیاز زعفران

افغانستان به عنوان کشور همسایه ما در عرصه تولید وارد شده و متاسفانه پیاز زعفران به وفور از کشور ما به آنجا رفته و بازارسازی برای زعفران افغانستان توسط خودمان انجام می شود و این برای بازارهای ایران بسیار خطرناک است. افزون بر این، کشت این محصول در هندوستان قدمت زیادی داشته، در یونان و اسپانیا در حال افزایش است و در ایتالیا هم تا حدودی تولید می شود.

در منطقه تبت چین هم کشت زمینی زعفران و در نقاط دیگر کشت گلخانه ای انجام می شود، گرچه چین اکنون رقیب ما نیست اما با ارزش پایین محصولاتش میتواند تهدیدی برای ما باشد. ما تنها تولید کننده زعفران در دنیا نیستیم و باید مراقب کالای خودمان و حفظ بازارهای جهانی باشیم و همه این موارد در طرح جامع زعفران دیده شده که متاسفانه زمان این طرح گذشته و نیازمند بازنگری است. عضو هیأت رئیسه شورای ملی زعفران می افزاید: اگر طرح جامع زعفران از زمان تصویب، اجرا می شد تا به حال بسیاری از مشکلات این محصول حل می شد اما متاسفانه عدم تصویب طرح موجب شده هم مشکلات گذشته را داشته باشیم و هم مشکلاتی جدید به آن اضافه شود. بنابراین لازم است برنامه ای جدید برای مدیریت تولید، فراوری، بسته بندی، بازاریابی و صادرات این محصول تدوین شود.

اگر وضعیت کنونی را در تولید زعفران از دست بدهیم، تجارت آن را هم از دست خواهیم داد، اسپانیا وقتی تولید این محصول را از دست داد با زعفران ما تجارت را برای خود نگه داشت اما ما چون بسترسازی لازم را انجام نداده ایم، اگر تولید را از دست بدهیم تجارت هم نخواهیم داشت. وقتی زعفران ما گران باشد و دیگر کشورها با قیمتی ارزان تر آن را تولید و عرضه کنند به طور قطع بازارها را از دست می دهیم و باید برای جلوگیری از این موضوع اقدامی جدی صورت بگیرد.
شرایط کاشت و عملکرد زعفران گلخانه ای و بررسی پرونده کشت گلخانه ای در ایران
در سال ۲۰۰۶ تحقیقاتی توسط یک نهاد انجام شد که بر طبق آن مزایایی برای کشت زعفران در سیستم کشت هیدرو پونیک برشمرده بودند. یکی از این مزایا آن بود که در یک سال می توان چندین بار کشت زعفران را انجام داد و به این ترتیب می توانیم در سال بین ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم زعفران در هر هکتار برداشت نماییم. تحقیقات اخیر نشان داده اند که به جای استفاده از بستر کشت هیدرو پونیک بهتر است از سیستم کشت هوا کشت یا ایرو پونیک استفاده کرد. زیرا بر طبق این تحقیقات اگر بخواهیم از چنین سیستمی استفاده کنیم، کیفیت بالاتری را در کل خواهیم داشت.

مطلب پیشنهادی  سازه فلزی در گلخانه

ضد عفونی کردن پیاز زعفران


در این مرحله باید در یک مخزن اقدام به تهیه محلول قارچ کش ( قارچ کش کاربندازیم به میزان دو در هزار ) و کنه کش ( کنه کش پروپارژیت به میزان یک و نیم در هزار ) نمود و پیازچه ها را به مدت ۱۵ دقیقه در این محلول قرار داده تا پیاز چه ها کامل ضدعفونی شوند.

بعد از ضدعفونی نمودن و خشک کردن پیازچه ها در محیط سایه، اقدام به چیدن پیازچه ها در طبقه های آماده شده از قبل می شود و طبقه ها را به داخل سالن انتقال داده می شود، در این مرحله که اواخر شهریورماه صورت می گیرد رطوبت هوا را به ۸۰ درصد رسانیده می شود.

همچنین دمای محیط را به مدت ۷ روز به زیر ۱۳ درجه سانتی گراد می رسانند، این عمل همراه با رطوبت ۸۰ درصد باعث می‌شود که پیازچه ها از خواب تابستانی بیدار شوند و شروع به رشد کنند.

در این مرحله پیازچه ها شروع به بیدار شدن و رشد تیج های آن می شود، باید از رشد تیج های ضعیف جلوگیری نمود، این عمل توسط دست انجام می گیرد و باعث می شود که از اتلاف انرژی اندوخته غذایی پیازچه جلوگیری نموده و باعث بالا رفتن راندمان تولید شود.

آفت ها، بیماری ها و علف های هرز

کرم های Ditylenchus clipoaci : (به سیب زمینی و سیر نیز حمله میکند که به پیاز زعفران حمله و پس از مدتی باعث باد کردن و فاسد شدن آن می گردد. برای مبارزه با این آفت از روشهای زیر استفاده میشود:

نگهداری پیازها در آب ۳۴ – ۴۴ درجه به مدت ۳ ساعت پیش از کاشت
ضد عفونی کردن پیازها به وسیله سولفور دو کربن
آبیاری با آبهای آمونیاک دار
کنه پیاز زعفران: این کنه با فعالیت بر روی پیاز و دمبرگ باعث تضعیف گیاه می شود. گیاهان آلوده در اوایل بهار سریع تر خزان می کنند، که برای مبارزه از روشهای زیر استفاده می شود :

کشت عمیق تر پیازها در مناطق آلوده (۲۰ سانتی متر)
کاهش عمر بهره برداری از مزارع
موشها: که خسارت زیادی به بنه های زعفران وارد میکنند و در اثر زخمی کردن آنها، باعث فساد میشوند. موشها را بایستی با روشهای مناسب و توصیه شده توسط مراجع ذیصلاح از بین می برد.

خرگوشها : که با زخمی کردن پیازها و خوردن برگ ها، صدمه زیادی به گیاه وارد می کنند.

بیماری های زعفران

پیاز زعفران ممکن است مورد حمله قارچ های متفاوتی به شکل زیر قرار گیرند :

بیماری زوال زعفران: این بیماری نوعی قارچ است که به سطح پیاز حمله کرده و بر روی آن لکه های ارزنی شکل سرخ رنگ ایجاد و به تدریج به داخل بنه نفوذ می کند. نفوذ این قارچ به داخل پیاز موجب برآمدگی هایی در سطح آن و پوسیدن و خشک شدن برگ ها می گردد. این قارچ محصولات دیگری چون سیب زمینی، چغندر قند و یونجه را نیز مورد حمله قرار می دهد. کشاورزان با این بیماری به روش زیر مبارزه میکنند:
نکاشتن پیاز زعفران پس از گیاهان هم میزبان
جمع آوری و سوزاندن پیازهای آلوده
ضدعفونی کردن زمین با سولفور دو کربن به مقدار ۲۵۰ کیلوگرم در هکتار
نکاشتن پیاز زعفران در زمینهای آلوده برای مدت ۶ تا ۸ سال
سایر روشهای توصیه شده توسط مراجع ذیصلاح
بیماری سیاهک زعفران: عامل این بیماری قارچی به نام فوماگو است. این قارچ بر روی برگ های زعفران نشو و نما میکند و کم کم به پیاز زعفران می رسد. با این بیماری به روش زیر مبارزه میشود:
جمع آوری و سوزاندن برگ ها و پیازهای آلوده
پیازها را پیش از کاشت با سموم مناسب در مقابل بیماری های قارچی ضد عفونی میکنند.
سایر روشهای مناسب توصیه شده توسط مراجع ذیصلاح
بیماری ورم پیاز : این بیماری، تولید ورم های شاخی در سطح پیاز میکند، در این وضعیت پیازها معمولا کوچکتر از حد طبیعی شده و در ضمن خود بوته نیز کوتاهتر از حد طبیعی می شود.

علف های هرز زعفران

علفهای هرز اغلب از طریق بذر زیادی که تولید میکنند، تکثیر میشوند و بذر آنها از راه باد، آب، حیوانات و انسان از نقطه ای به نقطه دیگر انتشار می یابد. برای از بین بردن علف های هرز شیوه های زیادی وجود دارد اما معمولا از ترکیب دو یا چند روش نتیجه مناسب تری به دست می آید. با علف های هرز به روش های مکانیکی، زراعی، بیولوژیکی و شیمیایی مبارزه میکنند، اما در زراعت زعفران روش مکانیکی به ویژه وجین متداول است و روش شیمیایی با توجه به خواب تابستانی زعفران با سموم کم خطر عملی میباشد.
وجین: با توجه به این که بوته زعفران ضعیف، کوتاه و ظریف است، وجین از اهمیت بسیاری برخوردار است زیرا چنانچه زمین کشت از وجود علف های هرز پاک نشود پس از مدتی تمام مزرعه را پوشانده و نابودی آنها به سختی امکان پذیر خواهد بود. بنابراین در پنج ماه بهار و تابستان که پیاز زعفران دوره استراحت تابستانی خود را می گذراند، کشاورزان با استفاده از وسایل دستی و ماشینی، به راحتی علف های هرز را از بین می برند. کشاورزان از بردن ماشین آلات سنگین به داخل زمین خودداری میکنند زیرا این وسایل باعث کوبیدگی سطح خاک می شوند. در هر صورت اولین وجین زعفران پس از برداشت گلها (گل پاک)، دومین آن به فاصله یک ماه پیش از آبیاری و پس از شخم زمین و وجین سوم به هنگام برداشت زعفران و سرانجام آخرین وجین در فصل تابستان انجام می شود.

مطلب پیشنهادی  کشت توت فرنگی گلخانه ای

چرا باید زعفران را در گلخانه کشت کنیم؟

اولین دلیلش بحران آب در کشور است. این روش به خاطر مصرف بسیار کم اش بسیار کاهنده مصرف آب است. دومین دلیل هم آن است که بهتر است این زعفران در گلخانه به عمل بیاید به دلیل این که از بیماری ها به دور باشد و شرایط دمایی و محیطی اش و همچنین راندمان و بازدهی محصول را بتوانیم کنترل و تنظیم کنیم. و این نسبت به روش کشت سنتی بسیار پایدار تر است. برداشت کلاله زعفران در روش سنتی در هر هکتار به طور میانگین تنها ۷ کیلوگرم بوده است. ولی با چنین روشی که در گلخانه انجام می گیرد این میزان به ۱۰۰ کیلوگرم در هر هکتار می رسد که این خود نشان دهنده اهمیت استفاده از گلخانه برای کشت زعفران است.
سومین دلیل این که باید زعفران را در گلخانه به عمل آورد این است که به دلیل وجود فضای باز در روش سنتی عطر و بوی زعفران و همچنین کیفیت و میزان رنگ و طعمش در کلاله بسیار افت پیدا می‌ کند. و این به دلیل تابش نور آفتاب و همچنین بادی بود که در کنار گیاه در جریان بود. ولی در روش گلخانه ای هیچ کدام از این مشکلات وجود ندارد و بنابر این کیفیت این گیاه بسیار بالا می رود. حالا دیگر برخلاف زمان های گذشته کشور ها اهمیت زیادی به میزان کیفیت و طعم و رنگ گیاه زعفران می دهند.
بنابر این می بایست در همان گلخانه به عمل بیاید. زعفران به دست آمده با کیفیت چند برابر زعفران های دیگر قیمت دارد. دلیل چهارمی که چرا باید از گلخانه برای کشت زعفران استفاده کنیم؟ این است که در روش سنتی گل زعفران به خاطر قرار گرفتن در محیط باز و استفاده از انواع کود ها بسیار بیماری زا بوده است. ولی حالا با استفاده از گلخانه ها و عدم استفاده از این کود ها می توانیم کنترل بهتری بر محصول و عدم انتقال بیماری از آن داشته باشیم. دلیل پنجم ما این است که در روش سنتی مدت بسیار طولانی ای پیاز زعفران از دید افراد پنهان بود و دیده نمی ‌شد که همین امر موجب بیشتر شدن میزان بیماری در پیاز گیاه می شد.
ولی زمانی که این پیاز را در خاک گلخانه می کاریم ،امکان مراقبت از آن به راحتی فراهم می شود. ششمین دلیل عبارت است از این که به دلیل خشکسالی ای که در کشور جریان دارد کشت زعفران کمتر شده است. ولی اگر بخواهیم از گلخانه استفاده کنیم امکان اشتغال مستقیم افراد بیشتری فراهم می گردد. هفتمین دلیل این است که میزان تراکم کشت ما در محیط گلخانه ای افزایش می یابد ولی در روش سنتی فقط به اندازه همان فضا می ‌توانستیم کشت و کار انجام بدهیم.

تیم تولید محتوا - طرح مارکت

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *