×
خانه » گلخانه » مدیریت نور در گلخانه گوجه فرنگی
13 اسفند 1398

مدیریت نور در گلخانه گوجه فرنگی

نور خورشید برای رشد گیاه اهمیت حیاتی دارد و در واقع رشد گیاه تابعی از نور است . نور مناسب از جهت پیدایش و تبدیل کلروفیل ، تشکیل مواد شیمیایی مورد نیاز گیاه ،انجام عمل فتوسنتز در اندامهای سبز گیاه مثل برگ ها ، تحریک پذیری روی اندامهای گیاه و… نقش اساسی دارد.
عوامل دیگر مانند حرارات ، آب ، مواد غذایی و … را می توان تحت کنترل در آورد ولی چنانچه نور خورشید کم باشد تامین کمبود آن مشکل است زیرا نور مصنوعی معمولا” گران تمام می شود و صرفه اقتصادی ندارد . معمولا” گلخانه ها را طوری می سازند که حداکثر بهره وری از نور خورشید را داشته و حتی الامکان از عناصر سایه انداز ( دیوار و درخت و …) به دور باشد .حتی جنس پوشش گلخانه ها در تامین نور مناسب از نظر کیفیت ( شدت تابش ) و بکار گیری در مراحل مختلف تولید نشاء و رشد رویشی و زایشی دارای اهمیت است و حتی الامقدور پوشش گلخانه باید نور و شفاف باشد . پلاستیک کهنه و کدر و کثیف ، نور را از خود عبور نمی دهد و در نتیجه بوته ها باریک و بلند شده و محصول کافی تولید نمی کنند. وجود قطرات زیادعرق روی سقف گلخانه نیز مزاحم نفوذ نور شده و عمل فتوسنتز و باردهی گیاه را کاهش می دهد.

چند نکته :

نور خورشید جهت انجام عمل فتوسنتز و ساختن مواد غذایی در گیاه عامل مهمی است. در ضمن گیاهان جهت تولید گل و میوه به میزان ساعات خاصی از تابش نور نیاز دارد .
انتقال و نفوذ نور به داخل گلخانه به عواملی مانند موقعیت جغرافیایی منطقه ، جهت گیری ساختمان گلخانه ، جنس و عمر ( تازگی و کهنگی ) و تمیزی مواد پوشش دهنده ، میعان آب روی سقف و دیواره های گلخانه ، جنس ، ابعاد ، تعداد و ضخامت اجزاء اسکلت و میزان سایه اندازی آنها و… وابسته است .
نور بیش از حد ، رشد گیاه را به تعویق می اندازد. در گلخانه های مدرن با استفاده از سلول های نوری یا فتوسل یا استفاده از پرده های مخصوص مقدار نور ورودی به گلخانه به طور اتوماتیک تنظیم می شود ، زیرا بعضا” در فصول گرم سال کاهش شدت نور ورودی ، مد نظر می باشد که این امر در گلخانه های معمولی با پاشش ترکیبات کدر کننده ، نصب توری های مخصوص یا پتایی انجام می شود .
خیار ، طالبی ، فلفل و گوجه برای گلدهی به طول روز حساس نیستند . نوری با شدت حدود ۱۰ هزار لوکس برای صیفی جات گلخانه ای مناسب می باشد .
طول روز بلندتر به دلیل افزایش ساعات تابش نور و در نتیجه غذا سازی بیشتر در گیاه ، باعث افزایش تولید می گردد.
شدت نور باعث قطور شدن ساقه ها ، کوتاه شدن میانگره ها و توسعه ریشه شده و کاهش نور از حد مورد نیاز باعث طویل شدن و نازک شدن ساقه ، عدم توسعه ریشه و کاهش مقاومت گیاه می گردد. کوتاه شدن مدت روشنایی در روز یا ابری بودن روزها باعث ریزش گل ها می شود.
اگر در فضای گلخانه استفاده از لامپ های مصنوعی ممکن نباشد ، از مواد روشن ( رنگ سفید با صفحات منعکس کننده ) روی زمین استفاده می کنند و با صفحات سفید رنگ بین ردیف های کاشت را می پوشانند. این کار باعث می شود که هم نور از زمین منعکس شود و هم باعث ایجاد مالچ روی زمین شود که این کار از فرسایش خاک جلوگیری می کند و جلوی رشد علف های هرز را نیز می گیرد .
در گوجه فرنگی و فلفل افزایش بیش از حد نور باعث آفتاب سوختگی میوه ( ظهور نواحی براق و سفید رنگ روی میوه ) می شود.
با افزایش شدت نور باید درجه حرارت نیز افزایش داده شود .
از اردیبهشت ماه ( اواسط بهار و تابستان ) می توان با پاشیدن رنگ ( ترجیحا” رنگ آبی مخلوط باچسب چوب ) ، گل و مواد آهکی یا نصب سایبان و حصیر از نفوذ نور زیاد جلوگیری کرد که این خود باعث کاهش دما در گلخانه نیز خواهد شد . این عمل منجر به فعل و انفعالات درونی در بوته گشته و باعث افزایش مقاومت گیاه نسبت به بعضی از امراض قارچی می شود . پوشش های مخصوصی به صورت توری به بازار آمده که با نصب آنها می توان از ورود اشعه اضافی به داخل گلخانه جلوگیری نمود .
درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط می توانند با ایجاد سایه ، به طور موثری از نور شدید یک بعد از ظهر تابستانی بکاهند . البته باید توجه داشت که درختان در هنگام صبح بر روی گلخانه سایه نیندازند . این درختان در زمستان اجازه می دهند که نور کافی به گلخانه برسد چرا که در پاییز برگهای خود را از دست می دهند .
بعضی گلخانه داران برای حفظ دما اقدام به دوجداره ( دولایه ) نمودن گلخانه های خود می کنند که توصیه می شود برای جداره داخلی نایلون نازک تر و شفاف تر استفاده شود و یا در زمان تولید میوه بایستی لایه داخلی حذف شود تا نور بیشتری به گیاه برسد ( خصوصا” در زمستان که شدت نور و طول روز کمتر است ) و از طویل شدن فاصله بین بندها (میانگره ها ) و ضعیف شدن بوته و کاهش عملکرد جلوگیری شود . البته با استفاده از نورهای مکمل (نور مصنوعی ) می توان بر طول روز افزود و کاهش نور در دو جداره بودن پوشش را جبران کرد و درنتیجه سوخت و ساز و عملکرد گیاه را افزایش داد.

مطلب پیشنهادی  توت فرنگی گلخانه ای و انواع آن

مشخصه های نوری موثر در رشد و نمو گیاهان

سه مشخصه نور یعنی کیفیت نور ( طیف نور ) ، طول دوره ی نوری ( فتوپریودیسم )، کمیت نور ( شدت نور) در رشد و نمو و تولید محصول در گیاهان از اهمیت ویژه ای برخوردارند و این سه عامل باید به صورت همزمان تنظیم شوند تا نور بهترین اثر را روی گیاه داشته باشد .

کیفیت نور (طیف نور )

کیفیت نور عامل مهمی است که در تولید حائز اهمیت است . کیفیت نور از این جهت مهم است که مثلا” قرار گرفتن گیاه در معرض طیف آبی باعث کاهش رشد ، سفتی اندام ها و تیرگی رنگ آنها می شود و بالعکس قرار گرفتن گیاه در معرض نور قرمز ، باعث نرمی و لطافت اندام ها ، افزایش رشد گیاه می شود . با این وجود برای رشد کامل گیاه ، طول موج های مرئی نور لازم است و حداقل توصیه بر استفاده همزمان از نورهای سفید و زرد در محیط گلخانه است . با توجه به اینکه ترکیبات مختلف نور مرئی یعنی طیف ۴۰۰-۷۰۰ نانومتر (nm) منبع اصلی انرژی برای گیاهان به شمار می آیند ، در شرایطی که همه فاکتورها از جمله میزان دی اکسید کربن ، دما و رطوبت در حد مطلوب باشد برای انجام عمل فتوسنتز به شدت نوری به میزان متوسط نیاز است . طول موج های بالاتر از ۷۰۰نانومتر و پایین تر از ۴۰۰ نانومتر خارج از حس بینایی انسان می باشند و در رشد و فتوسنتز تاثیری نداشته یا حتی تاثیر منفی دارند . در جدول تاثیر طیف های مختلف نور روی اندام های گیاه آورده شده است .[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

طرح مارکت - تیم تولید محتوا

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *